آب تهران را با احتياط بنوشيد!

روز گذشته يكي از مسئولان شهرداري تهران، احتمال آلودگي آب آشاميدني پايتخت به نيترات را تأييد كرد.هادي حيدرزاده در اين باره گفت: منابع زيرزميني آب تهران به علت نبود شبكه فاضلاب شهري در اين كلان‌شهر آلوده شده است. او از آلودگي آب تهران و استفاده ناگزير از آب‌هاي زيرزميني به منظور تأمين آب آشاميدني مورد نياز تهراني‌ها به عنوان چالشي جدي و واقعي براي پايتخت نام برد كه به گفته او برخي از مديران از پرداختن به آن پرهيز مي‌كنند.

مشاور زيست محيطي شهردار تهران با اشاره به اين كه تهران شبكه فاضلاب شهري ندارد، گفت: تهران در زمينه مديريت شبكه فاضلاب در ميان كلان‌شهرهاي دنيا، جزو ده شهر آخر جهان به شمار مي‌آيد. خبر آلوده‌بودن سفره‌هاي زيرزميني آب در تهران در حالي اعلام مي‌شود كه به گفته رئيس ستاد محيط‌زيست شهرداري تهران به دليل كاهش ميزان بارندگي و نيز بروز خشكسالي در سال‌هاي اخير و همين طور با توجه به افزايش جمعيت و به تبع آن نياز روزافزون به آب آشاميدني در پايتخت، برداشت آب از سفره‌هاي زيرزميني اجتناب‌ناپذير شده است. حيدرزاده از مسئولان وزارت نيرو خواسته با توجه به احتمال آلودگي آب آشاميدني تهران به موادي از جنس نيترات، در اين باره رسماً اظهارنظر كنند. وزارت نيرو مسئوليت تأمين و تهيه آب آشاميدني و نيز سامان‌دهي شبكه فاضلاب در تمامي شهرها و كلان‌شهرها را برعهده دارد.

رئيس ستاد محيط زيست شهرداري تهران از وجود ۲۵ سازمان زيست‌محيطي موازي با شهرداري در تهران خبر داد و تصريح كرد اين موازي‌كاري به بحران‌هاي زيست‌محيطي مانند آلودگي آب و هوا در پايتخت دامن مي‌زند. پيش‌تر همين مسئول محيط‌زيستي شهر تهران گفته بود كه شمار قربانيان آلودگي هواي تهران در هشت‌سال گذشته از تعداد كشته‌شدگان جنگ هشت‌ساله با عراق بيشتر است. سخنگوي فراكسيون محيط زيست مجلس شوراي اسلامي در بهمن‌ماه سال گذشته نيز آمار رسمي مرگ و مير ناشي از آلودگي هوا در تهران را از سال ۸۴ تا ۸۶، ماهانه به طور مستقيم ۱۴۰۰ نفر و سالانه ۱۶ هزار نفر اعلام كرده بود.

آبفا: آب تهران تميز است

دو هفته پيش مديرعامل آبفاي استان تهران، حرف و حديث‌ها درباره آلودگي آب تهران را رد كرده و گفته بود: آب تهران فاقد هرگونه آلودگي است و همان‌طور كه بارها مطرح شده، آلودگي آب تهران فقط در حد شايعه است. هرگونه مشكل و آلودگي در آب تهران از ديد آزمايشگاه‌هاي ما پنهان نمي‌ماند.

او با رد شايعه آلودگي آب تهران ادامه داد: كاهش كيفيت آب تهران نسبت به گذشته مربوط به منابع آب است چرا كه منابع آب و ذخاير پشت سدها كاهش پيدا كرده و اين امر به بحث انتقال يا كيفيت تصفيه‌خانه‌ها هيچ‌گونه ارتباطي ندارد.

اما دو روز پيش رئيس اداره بهداشت آب و فاضلاب مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت با اشاره به وجود نيترات در منابع آب تهران تصريح كرده بود: وجود نيترات، سلامت كودكان شيرخوار را تهديد مي‌كند. غلامرضا شقاقي با اشاره به اين كه وجود آلاينده‌هاي شيميايي در منابع آب به مرور زمان باعث بيماري‌هاي مزمن مي‌شود، به خبرنگار مهر گفت: وجود نيترات در آب شرب ناشي از نبود سيستم جمع‌آوري و دفع فاضلاب است. رئيس اداره بهداشت آب و فاضلاب مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت با تأكيد بر اجراي كامل سيستم دفع فاضلاب در شهر تهران گفت: تا زماني كه اين سيستم به صورت كامل اجرا نشود، مطمئناً منابع آب تهران آلوده خواهد شد.

شقاقي از احتمال ورود فاضلاب به منابع آب زيرزميني شهر تهران خبر داد و اضافه كرد: شركت‌هاي آب و فاضلاب مسئول تأمين شرب هستند و وزارت بهداشت ناظر بر امور مربوطه است.

شقاقي درباره ديگر آثار منفي نيترات بر سلامتي فرد، گفت: وجود نيترات در آب شرب باعث اختلال در انتقال اكسيژن شده و مشكلاتي را براي كودكان به وجود مي‌آورد. رئيس اداره بهداشت آب و فاضلاب مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت با تأييد اين مطلب كه مصرف آب شرب داراي نيترات بالاي استاندارد براي مادران شيرده نيز مضر است، افزود: كودكان شيرخوار به دليل مصرف زياد آب بيشتر در معرض خطر هستند.

رئيس اداره بهداشت آب و فاضلاب مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت با تأكيد بر نظارت شديد اين وزارتخانه بر آب آشاميدني تهران گفت: راه‌حل اساسي اين آلودگي، فقط تسريع در اجراي كامل سيستم جمع‌آوري و دفع فاضلاب است.

آب تهران؛ رتبه اول آلودگي به نيترات

اسفندماه گذشته مديركل محيط‌زيست استان تهران گفته بود درصد نيترات موجود در آب‌هاي تهران بالاتر از حد استاندارد است و پايتخت ايران از اين نظر در رتبه اول كشور قرار دارد. محمدباقر صدوق همچنين تصديق كرده بود كه آب شرب مناطق جنوب و جنوب شرقي تهران كه از آب‌هاي زيرزميني تأمين مي‌شود، داراي درصد بالايي از نيترات بوده و سلامت مردم اين مناطق را تهديد مي‌كند.

به گفته اين مسئول زيست‌محيطي، پس از تهران، آب شهرهاي مشهد و اراك بيشترين درصد نيترات را دارد و اين موضوع نگراني‌هاي مسئولان را در حوزه‌هاي مختلف عميق‌تر مي‌كند.

مديركل محيط‌زيست استان تهران همچنين تأييد كرد كه افزايش درصد آلاينده نيترات در آب‌ها عوارض شديدي از نظر سلامت ايجاد مي‌كند كه اين عوارض گاه قابل جبران نيستند.

البته محمدباقر صدوق پيش از اين نيز خبر از آلودگي شديد خاك تهران داده و گفته بود از آن‌جا كه آلودگي خاك پايتخت مشهود نيست، مورد توجه قرار نمي‌گيرد، اما اين آلودگي بسيار حاد است. مديركل محيط‌زيست استان تهران مناطقي مانند اطراف پالايشگاه تهران و يا كهريزك را از مناطقي عنوان كرده بود كه از نظر آلودگي خاك در وضعيت بحراني قرار دارند.

مجلس چاره‌انديشي كند

در همين حال شماري از كارشناسان هستند كه معتقدند با اعمال نظارتي قوي‌تر بر سلامت آب مصرفي در كشور، ديگر چنين اظهارات متناقضي نمي‌تواند شهروندان را نگران كند. از جمله اين كارشناسان، سرپرست دفتر بررسي آب و خاك محيط زيست كشور است. او مي‌گويد: وضعيت آلودگي آب و خاك كشور بحراني است و براي شرح بحران بايد با نمايندگان مجلس به گفت‌وگو نشست.

سروش مدبري با اشاره به اين‌كه تا سال ۸۵ هيچ مطالعاتي مبني بر بررسي وضعيت آلودگي آب و خاك مناطق مختلف كشور صورت نگرفته، معتقد است: دفتر بررسي آب و خاك محيط زيست كشور از ۳ سال قبل مطالعات خود را آغاز كرده ولي تا قبل از آن هيچ‌گونه اطلاعات و مدركي دال بر بررسي و تحقيق درخصوص وضعيت آب و خاك كشور موجود نيست.

مدبري گفت: درحال حاضر به دليل تخصيص‌نيافتن بودجه و نبود كارشناسان حرفه‌اي به تعداد كافي، از ۸۰ رودخانه موجود در كشور تنها ۹ رودخانه درحال بررسي وضعيت آلودگي است كه شامل كرخه، سفيدرود، زهره موند، وهله، ميناب، سيمينه رود، هراز و زرينه‌رود است.

وي ادامه داد: اين در حالي است كه رودهاي كارون، ارس و زاينده‌رود نيز از اهميت بالايي برخوردار است ولي چون ۶ سال قبل تحقيقات ابتدايي روي آن انجام شده ديگر سازمان نمي‌تواند براي مطالعه اين رودها هزينه ‌كند. مدبري يادآوري كرد كه تمام فاضلاب تهران به زمين تزريق مي‌شود و در عين حال ۴۰ درصد از منابع مصرفي آب تهران از همين سفره‌هاي زيرزميني تأمين مي‌شود.

كارشناس كم داريم

دفتر بررسي آب و خاك محيط زيست كشور براي مطالعه آب و خاك نيازمند تيم‌هاي ۳ نفره زمين‌شناس، شيميست و كارشناس محيط‌زيست است. عجيب اين‌كه سرپرست اين دفتر مي‌گويد استخدام شيميست و كارشناس آب زيرزميني در سازمان محيط‌زيست ممنوع است. دفتر بررسي آلودگي آب و خاك محيط زيست كشور وظيفه بررسي و مطالعه آب‌هاي سطحي، زيرزميني، فاضلاب، پسماندها، خاك و مواد شيميايي را برعهده دارد كه هركدام نيازمند يك مدير و گروه تخصصي مي‌باشد و اين در حالي است كه به گفته سرپرست اين دفتر، تنها با ۲۴ كارمند و كارشناس درحال فعاليت است. رئيس دفتر بررسي آب و خاك محيط زيست كشور معتقد است: با توجه به اين‌كه قبل از اين هيچ قانوني براي متخلفان آلوده‌كننده آب و خاك كشور وجود نداشته، در حال حاضر بايد اجازه بررسي آلاينده‌هاي آب و خاك به سازمان داده شود تا بتوان با متخلفان بر اساس اين قانون برخورد كرد. مدبري در ادامه با اشاره به وضعيت بحراني آلودگي آب و خاك برخي از نقاط كشور هشدار داد و گفت: با تمام مشكلات موجود، صادرشدن اجازه حضور اين دفتر در ميان نمايندگان مجلس شوراي اسلامي به منظور شرح وضعيت بحراني و اعلام مطالعات دفتر در خصوص وضعيت آلودگي آب و خاك كشور مي‌تواند كمك قابل‌توجهي به رفع مشكلات كند ولي در حال حاضر از اين حق محروم هستيم.

با در پيش بودن فصل تابستان و بالاگرفتن ميزان استفاده از منابع آبي كشور، شايد شهر تهران مانند سال‌هاي گذشته نيز با كمبود اين منابع مواجه شود. حرف و حديث‌ها درباره آلودگي آب شرب تهران مي‌تواند نگراني‌ها درباره آن‌ را دامن بزند.